بسم الله الرحمن الرحيم
Latin urufatında oqumaq
Эй Аллахын къуллары! Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) бизлерге ипрангъан иманымызны тазелемеге имкян берген вакъыт келе! Бу уммет ичюн буюк олгъан айнынъ кельмесине пек аз вакъыт къалды, бу айны Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) юксельтти, бу айны Пейгъамберимиз ﷺ юксельтти – бу ай, Рамазан айыдыр, бу айда инсанлар ичюн талиматнаме оларакъ ве ачыкъ аляметлер оларакъ, догъру ёлну танымакъ ве хакънен яланны феркъ этмек ичюн Къуран эндирильди.
Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) бу умметке бу буюк айны оразанен кечирмеге эмир этти. О, бу айда «аль-къыям» — гедже намазларда турмакъны тайинледи. Бу айтылгъан ай буюк хусусиетлернен ве буюк мукяфатларнен толудыр. Ким де ким бу мукяфатлардан махрум къалды исе, бойле инсан хайырсызлыкъкъа огърады ве зарар къазанды. Ким исе бу мукяфатларгъа наиль олды, о буюк бахткъа иришти.
Эй Аллахын къуллары! Рамазан айыны, бу къийметли мусафирны кереги киби къаршыламакъ керектир, чюнки бу ай, ибадет, сабыр ве Къуран айыдыр! Иман эткен кимсеге бу мусафирны гюнах япаркен яда олмайджакъ ишнен огърашаркен, файдасы олмагъан эгленджилернен огърашаркен къаршыламагъа олмаз; яда бу айны геджелерини юхусызлыкъта кино ве сериаллар бакъмакъта, яда оюнлар ойнамакъта кечирмекни, яда онынъ куньлерини тенбелликте ве юхуда кечирмекни юрегине ниет оларакъ къоймагъа олмаз.
Эй Аллахын къуллары! Кечкен Рамазан айындан сон аман-аман бир сене кечти. Бир сене! Бу вакъыт девамында биз не къазандыкъ? Ахирет хаятымыз ичюн, Юдже Аллахнынъ (Субханаху ва Та’алянынъ) рахметине умют этмеге себеп оладжакъ хайыр амеллерини тутумладыкъмы? Шубесиз, эр кечкен кунь бизни олюмге якъынлаштыра. Не къадар биз ондан къачмагъа ве къорчаланмагъа арекет япсакъ биле, эр кечкен кунь бизлерни шубесиз бу дакъкъагъа, бу демге якъынлаштыра.
Чюнки Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) деди:
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ
«Эр бир джанлы олюмни татаджакъ».
(«аль-Имран», 3:185).
قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ
«Де ки: Сизинъ ондан къачтыгъынъыз олюм мытлакъа сизни тападжакъ».
(«аль-Джумъа», 62:8)
Бойледже, кечкен Рамазандан сон биз олюмге бир сенеге якъынлаштыкъ. Бир сенеге! Бу сене девамында мезарда яткъанлар бу сенени эн азында бир кунюни, Юдже Аллаха (Субханаху ва Та’алягъа) ибадет этмек ичюн алмагъа авес эте эдилер. Я биз?! Биз исе бу сене девамында бош лафларгъа, бош арекетлерге, гъамсызлыкъкъа, ихмал этмекке баттыкъ; о сененинъ вакъытыны озь ара тартышмаларда ве мал артындан чапмакъта кечирдик. Ве айни заманда олюм арамыздан базыларыны чекип алгъаныны корьдюниз. Амма биз бунъа эмиет бермедик. Санким бу бизлер ичюн Юдже Аллах (Субханаху ва Та’алянынъ) тарафындан ихтар дегиль. Аллахтан къоркъунъыз ве тезден бараджагъымыз ахирет хаятына азырланынъыз.
Эй Аллахын къуллары! Мусульманлар янъы айны корьгенинен Рамазан башлана. Шариат боюнджа ай корюльмеси – бу Рамазан айнынъ башланмасыдыр, такъвим сайысы дегиль. Эгер инсанлар булут яда башкъа себеплерден айны корюп оламасалар, Шаабан айыны отуз куньге толдурмакъ кереклер, яни Шаабанынъ отузыджы кунюни шубе куню саймакъ кереклер. Пейгъамберимиз ﷺ бизге буны эмир этти:
صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ، فَإِنْ غُبِّيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلاَثِينَ
«Оразанъызны ай корьмекнен башланъыз ве ай корьмекненде екюнъленъиз. Эгер сизге ай корюнмесе, Шаабанынъ сайысыны отузгъа еткизинъиз».
Аль-Бухари (1909) ве Муслим (1081).
Эй Аллахын къуллары! Рамазан айына бир яда эки кунь къалгъанда оразаны башламакъкъа бир кимсени хакъкъы ёкъ, бу тек эр заманки оразасы Шаабанынъ отузына яда йгирми докъузына раст кельген инсангъа джаиздыр, яни Рамазангъа бир яда эки кунь къалгъанда. Бойле вакъытта мумкюн, чюнки Пейгъамберимиз ﷺ деди:
لاَ يَتَقَدَّمَنَّ أَحَدُكُم رَمَضَانَ بِصَوْمِ يَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ، إِلاَّ أنْ يَكُونَ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صَومَهُ، فَليَصُمْ ذَلِكَ اليَوْمَ
«Рамазан айыны бир яда эки кунь эвель оразанъызнен озманъыз, бу тек эр заман ораза туткъан инсангъа джаиздыр. О озь эр заман оразасыны тутсын».
Аль-Бухари (1914) ве Муслим (1082).
Ондан гъайры, эй Аллахын къуллары, «шубе куню» адлангъан кунь бар – не заман инсанлар, ай корьмеген себебинден бильмейлер, бу даан Шаабан яда энди Рамазан. Бу куньде бир кимсеге ораза тутмагъа олмаз, эр заман ораза туткъангъада (мисаль, базарэртеси бу «шубе кунюне» раст кельди, о инсан исе базарэртеси ораза тута) ве ораза тутмагъангъада. Бир кимсеге джаиз дегиль, бу харам. Аммардан (Аллах ондан разы олсун) ривает этильген хадисте айтыла:
مَنْ صَامَ اليَوْمَ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ، فَقَدْ عَصَى أَبَا القَاسِمِ ﷺ
«Шубе олгъан куньде (бу даан Шаабан яда энди Рамазан) ораза туткъан кимсе, Абуль-Къасимнынъ сёзюнден чыкъкъандыр».
Абу Давуд (2334), ат-Тирмизи (686).
Абуль-Къасим – бу Аллахнынъ эльчиси ﷺ .
Эй Аллахын къуллары! Биз Рамазан айына текаран къалгъаныны хатырладыкъ, амма биз бильмеймиз, арамызда ким онъа яшап етеджек? Аллах бизлерге яшап етмеге насиб этсин! Эбет арамызда бир кимсе бильмей, о Рамазангъа яшап етеджек яда ёкъ, сонуна барып етеджек яда ёкъ? Ве арамызда, бу Рамазыннынъ сонуна еткенинен келеджек даан бир Рамазан онъа насиб оладжакъ яда ёкъ, бильгенлер ёкъ?
Ойле исе, эй Аллахын къуллары, шимди Аллах ризасы ичюн хайыр амеллер япаджагъымызгъа, Юдже Аллах севгени киби давранаджагъымызгъа, гюнахларны къалдырып Рамазандан сон оларгъа къайтмайджагъымызгъа къатты ниетлер еделемек керекмиз. Оразанъызны, бозаджакъ ве зарар кетиреджек шейлерден къорчаланъыз.
Эй Аллахын къуллары, бу айда бош лафларны, лафазанлыкъны къалдырынъыз, чюнки олар кальбни ольмесине себеп олур. Терсине, озь озюнъизни Къуран окъумакънен, зикирнен (Аллахны анъмакънен), дуанен, истигъфарнен мешгъуль этиниз. Чюнки бу фырсаттыр! Бу заманда джамилерде даан зияде олмагъа тырышынъ, бол-бол Аллах ризасы ичюн садакъалар беринъиз , чюнки Пейгъамберимиз ﷺ инсанларнынъ эн джёмерти эди, амма Рамазан айында о даан зияде джёмерт эди.
Келинъиз Аллахнынъ эльчисини ﷺ орьнек оларакъ алайыкъ. О ﷺ озь сахабелерини Рамазан айы келишинен къувандыра эди ве оларны бу айнынъ кунь ве геджелеринен къулланмагъа теклиф эте эди. Пейгъамберимиз ﷺ дей эди:
إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ
«Рамазан башлангъанынен, рахмет къапулары ачыла, Джехеннем къапулары исе къапала, шейтанлар зынджыргъа багъланалар, Дженнет къапулары ачыла».
аль-Бухари (1800), Муслим (1079).
Пейгъамберимиз ﷺ озь сахабелерине насиат бере эди:
أَتَاكُمْ رَمَضَانُ شَهْرٌ مُبَارَكٌ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكُمْ صِيَامَهُ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَحِيمِ وَتُغَلُّ فِيهِ مَرَدَةُ الشَّيَاطِينِ لِلَّهِ فِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ مَنْ حُرِمَ خَيْرَهَا فَقَدْ حُرِمَ
«Сизге мубарек Рамазан айы кельди! Юдже Аллах оны ораза иле кечирмеге эмир этти. Бу айда кок къапулары ачыла ве Джехеннем атешининъ къапулары къапала, ве бойсунмагъан шейтанларгъа бу айда бугъавлар кийдириле. Бу айда бинъ геджеден даан хайырлы бир гедже бар. Ким онынъ хайырындан махрум къалса, о махрум къалгъанлардандыр».
Ахмад (2/230), ан-Насаи, (4/129), аль-Байхаки «Шуаб аль-Иман», (3600).
Ибн Раджаб (Аллах ондан разы олсун) деди:
«Мусульманлар бири бирини Рамазан башлагъанынен тебриклемеге ве хайырламагъа изин берильгенине бу хадис делильдир».
Му’мин Рамазан айына насыл къуванмайджакъ, о Дженнет къапулары ачыладжагъыны ве терсине Джехеннем къапулары къапаладжагъыны биле; Юдже Аллах шейтанларны бугъавларнен байлай?
Акъыллы инсан бунъа къувана.
Кенеде Пейгъамберимиз ﷺ деди:
إِذَا كَانَ أَوَّلُ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ صُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ، وَمَرَدَةُ الجِنِّ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، فَلَمْ يُفْتَحْ مِنْهَا بَابٌ، وَفُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ، فَلَمْ يُغْلَقْ مِنْهَا بَابٌ، وَيُنَادِي مُنَادٍ: يَا بَاغِيَ الخَيْرِ أَقْبِلْ، وَيَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ، وَلِلَّهِ عُتَقَاءُ مِنَ النَّارِ، وَذَلكَ كُلُّ لَيْلَةٍ
«Рамазаннынъ биринджи геджеси кельгенинен шейтанлар ве бойсунмагъан джинлер бугъавларгъа багълана. Атеш къапулары къапала, ве бириси ачылмай. Ве терсине, Дженнетнинъ бутюн къапулары ачыла ве бириси къапалмай. Ве деллял давет эте ве дей: “Эй хайыр япмагъа истегенлер – огге тырышынъ! Эй ярамай япмагъа истегенлер – озь ниетлеринъизни ред этиниз!” Рамазанда Юдже Аллахнынъ Джехеннем атешинден азат этеджек кимселери бар».
ат-Тирмизи, (682), ан-Насаи, (4/126); Ибн Маджах, (1642); Ибн Хузайма, (1776); Ибн Хиббан, (3435).(сахих)
Альхамдули-Ллях! Тюрмеде отурып афу этиледжегине хабер кельген инсан – онынъ къуванчы насыл! Бу ай девамында Джехеннем атешинден къуртулыш берген Аллах буюктир. Бу эр геджеде! Насыл ашыкъмамалы? Бу фырсатнен насыл къулланмамалы?
Хадисте ривает этиле:
من صَام رمضان إيِمَانًا واحْتِسَابًا، غُفِر له ما تَقدَّم من ذَنْبِه
«Ким де ким, Юдже Аллахнынъ мукяфатына инанып (биринджи шарт) умют этип (экинджи шарт) Рамазанда ораза тутса, онынъ бутюн кечмиш гюнахлары афу этиледжек».
аль-Бухари, (37, 38, 1901); Муслим, (759 и 760).
Аллах Буюктир!
Эгер инсан буюк гюнахлар япты исе, о айрыджа Аллаха тёвбе япмакъ керек. Будыр Юдже Аллахтан рахмет ве хедие!
﴾قُلۡ بِفَضۡلِ ٱللَّهِ وَبِرَحۡمَتِهِۦ فَبِذَ ٰلِكَ فَلۡیَفۡرَحُوا۟ هُوَ خَیۡرࣱ مِّمَّا یَجۡمَعُونَ﴿
«Де ки: Анджакъ, Аллаhнынъ лютфи ве рахметинен, иште, буларнен севинсинлер. Бу, оларнынъ (дюнья малы оларакъ) топлагъанларындан даа хайырлыдыр».
(«Юнус», 10:58)
Эй Аллахын къуллары! Селефлер бири бирини Рамазан айы келишинен къувандыра эдилер. Ривает этиле, олар Рамазан кельмесинден алты ай эвель Юдже Аллаха о Рамазангъа яшап етмеге дуа эте эдилер. Рамазандан сон исе алты ай девамында Юдже Аллах оларнынъ Рамазаныны къабул этмесине дуа эте эдилер.
Яхья ибн аби Касир дей, селефлернинъ дуасы махсус дуа эди. Олар Юдже Аллаха бойле сёзлер иле мураджат эте эдилер:
اللَّهُمَّ سَلِّمْنِي إلى رَمَضَان، وَسَلِّمْ لِي رَمَضَان، وَتَسَلَّمْهُ مِنِّي مُتَقَبَّلً
«Аллахумма саллимни иля Рамадан, уа саллим ли Рамадан, уа тасаллямху минни мутакъаббаля»
«Аллахым! Мени Рамазангъа еткиз, ве оны догъру кечирмеге манъа имкян бер, ве оны менден къабул эт».
Таравих намазыны къалдырманъыз, оны ред этменъиз – бу Аллахтан бир фырсаттыр! Онъа эмиет беринъиз, чюнки бу огюнъизде тёшельген хайырдыр. Пейгъамберимиз ﷺ деди:
الصَّلَاةُ خَيْرُ مَوْضُوعٍ، فَمَنْ شَاءَ اسْتَقَلَّ، وَمَنْ شَاءَ اسْتَكْثَرَ
«Бу намаз – тёшельген хайырдыр. Чокъ алып олгъан кимсе, алсын».
Ахмад, ат-Табарани. (сахих)
Билинъиз, эй Аллахын къуллары, инсаннынъ ораза тутаджакъ ниети сабах (феджр) намазына къадар олмакъ керек, бу вакъыт кельгенине къадар олмакъ керек. Эгер инсан сабах намазындан сон, тан догъгъандан сон ораза тутмагъа ниетленди исе, бу куньки оразасы бошуна оладжакъ. Пейгъамберимиз ﷺ бу акъкъында деди:
من لم يجمع الصيام قبل الفجر، فلا صيام له
«Эгер инсан сабах намазына къадар оразагъа ниетленмеди исе, онынъ оразасы ёкътыр».
Абу Дауд, Ибн Маджах, ат-Тирмизи, ан-Насаи. (сахих)
Амма бу бизге, базы инсанлар киби, ниетимизни тильнен айтмакъ керек демей. Олар тильнен дейлер: «Мен бугуньки оразаны тутмагъа ниетленем». Ёкъ! Ниетнинъ ери юректедир. Тильнен айтмагъа керек дегиль.
Ондан гъайры, эр биримизнинъ артымызда таби олгъанларымыз бар – эвлядларымыз, апайларымыз, бу айны насыл кечиреджек джевапкяр оладжакъ инсанларынъыз. Онынъ ичюн яшы етмеген эвлядларынъыз бар исе, оларны, зарар этмейджек шекильде оразагъа алыштырынъыз. Эгер бою еткен эвлядларынъыз бар исе, оларгъа оразаны эмир этиниз, чюнки Пейгъамберимизни ﷺ Суннетинде бойле эмир этильген.
Биз Юдже Аллаха ялварамыз, бизлерни бу Рамазан айына яшап етмеге ве бу айны эн гузель шекильде кечирмеге, озюмизни Юдже Аллаха эн гузель тарафтан корьсетмеге насиб этсин.
═══════════════════════════════════════════════════════════
بسم الله الرحمن الرحيم
Ey Allahın qulları! Yüce Allah (Subhanahu va Ta’alâ) bizlerge ipranğan imanımıznı tazelemege imkân bergen vaqıt kele! Bu ümmet içün büyük olğan aynıñ kelmesine pek az vaqıt qaldı, bu aynı Yüce Allah (Subhanahu va Ta’alâ) yükseltti, bu aynı Peyğamberimiz ﷺ yükseltti – bu ay, Ramazan ayıdır, bu ayda insanlar içün talimatname olaraq ve açıq alâmetler olaraq, doğru yolnu tanımaq ve haqnen yalannı ferq etmek içün Quran endirildi.
Yüce Allah (Subhanahu va Ta’alâ) bu ümmetke bu büyük aynı orazanen keçirmege emir etti. O, bu ayda «al-qıyam» — gece namazlarda turmaqnı tayinledi. Bu aytılğan ay büyük hususiyetlernen ve büyük mukâfatlarnen toludır. Kim de kim bu mukâfatlardan mahrum qaldı ise, böyle insan hayırsızlıqqa oğradı ve zarar qazandı. Kim ise bu mukâfatlarğa nail oldı, o büyük bahtqa irişti.
Ey Allahın qulları! Ramazan ayını, bu qiymetli musafirnı keregi kibi qarşılamaq kerektir, çünki bu ay, ibadet, sabır ve Quran ayıdır! İman etken kimsege bu musafirnı günah yaparken yada olmaycaq işnen oğraşarken, faydası olmağan eglencilernen oğraşarken qarşılamağa olmaz; yada bu aynı gecelerini yuhusızlıqta kino ve seriallar baqmaqta, yada oyunlar oynamaqta keçirmekni, yada onıñ künlerini tenbellikte ve yuhuda keçirmekni yüregine niyet olaraq qoymağa olmaz.
Ey Allahın qulları! Keçken Ramazan ayından son aman-aman bir sene keçti. Bir sene! Bu vaqıt devamında biz ne qazandıq? Ahiret hayatımız içün, Yüce Allahnıñ (Subhanahu va Ta’alânıñ) rahmetine ümüt etmege sebep olacaq hayır amellerini tutumladıqmı? Şübesiz, er keçken kün bizni ölümge yaqınlaştıra. Ne qadar biz ondan qaçmağa ve qorçalanmağa areket yapsaq bile, er keçken kün bizlerni şübesiz bu daqqağa, bu demge yaqınlaştıra.
Çünki Yüce Allah (Subhanahu va Ta’alâ) dedi:
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ
«Er bir canlı ölümni tatacaq».
(«al-İmran», 3:185).
قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ
«De ki: Siziñ ondan qaçtığıñız ölüm mıtlaqa sizni tapacaq».
(«al-Cuma», 62:8)
Böylece, keçken Ramazandan son biz ölümge bir senege yaqınlaştıq. Bir senege! Bu sene devamında mezarda yatqanlar bu seneni en azında bir kününi, Yüce Allaha (Subhanahu va Ta’alâğa) ibadet etmek içün almağa aves ete ediler. Ya biz?! Biz ise bu sene devamında boş laflarğa, boş areketlerge, ğamsızlıqqa, ihmal etmekke battıq; o seneniñ vaqıtını öz ara tartışmalarda ve mal artından çapmaqta keçirdik. Ve ayni zamanda ölüm aramızdan bazılarını çekip alğanını kördüniz. Amma biz buña emiyet bermedik. Sankim bu bizler içün Yüce Allah (Subhanahu va Ta’alânıñ) tarafından ihtar degil. Allahtan qorquñız ve tezden baracağımız ahiret hayatına azırlanıñız.
Ey Allahın qulları! Musulmanlar yañı aynı körgeninen Ramazan başlana. Şariat boyunca ay körülmesi – bu Ramazan aynıñ başlanmasıdır, taqvim sayısı degil. Eger insanlar bulut yada başqa sebeplerden aynı körüp olamasalar, Şaaban ayını otuz künge toldurmaq kerekler, yani Şaabanıñ otuzıcı kününi şübe künü saymaq kerekler. Peyğamberimiz ﷺ bizge bunı emir etti:
صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ، فَإِنْ غُبِّيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلاَثِينَ
«Orazañıznı ay körmeknen başlañız ve ay körmeknende yeküñleñiz. Eger sizge ay körünmese, Şaabanıñ sayısını otuzğa yetkiziñiz».
Al-Buhari (1909) ve Müslim (1081).
Ey Allahın qulları! Ramazan ayına bir yada eki kün qalğanda orazanı başlamaqqa bir kimseni haqqı yoq, bu tek er zamanki orazası Şaabanıñ otuzına yada ygirmi doquzına rast kelgen insanğa caizdır, yani Ramazanğa bir yada eki kün qalğanda. Böyle vaqıtta mümkün, çünki Peyğamberimiz ﷺ dedi:
لاَ يَتَقَدَّمَنَّ أَحَدُكُم رَمَضَانَ بِصَوْمِ يَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ، إِلاَّ أنْ يَكُونَ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صَومَهُ، فَليَصُمْ ذَلِكَ اليَوْمَ
«Ramazan ayını bir yada eki kün evel orazañıznen ozmañız, bu tek er zaman oraza tutqan insanğa caizdır. O öz er zaman orazasını tutsın».
Al-Buhari (1914) ve Müslim (1082).
Ondan ğayrı, ey Allahın qulları, «şübe künü» adlanğan kün bar – ne zaman insanlar, ay körmegen sebebinden bilmeyler, bu daan Şaaban yada endi Ramazan. Bu künde bir kimsege oraza tutmağa olmaz, er zaman oraza tutqanğada (misal, bazarertesi bu «şübe kününe» rast keldi, o insan ise bazarertesi oraza tuta) ve oraza tutmağanğada. Bir kimsege caiz degil, bu haram. Ammardan (Allah ondan razı olsun) rivayet etilgen hadiste aytıla:
مَنْ صَامَ اليَوْمَ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ، فَقَدْ عَصَى أَبَا القَاسِمِ ﷺ
«Şübe olğan künde (bu daan Şaaban yada endi Ramazan) oraza tutqan kimse, Abul-Qasimnıñ sözünden çıqqandır».
Abu Davud (2334), at-Tirmizi (686).
Abul-Qasim – bu Allahnıñ elçisi ﷺ .
Ey Allahın qulları! Biz Ramazan ayına tekaran qalğanını hatırladıq, amma biz bilmeymiz, aramızda kim oña yaşap yetecek? Allah bizlerge yaşap yetmege nasib etsin! Ebet aramızda bir kimse bilmey, o Ramazanğa yaşap yetecek yada yoq, sonuna barıp yetecek yada yoq? Ve aramızda, bu Ramazınnıñ sonuna yetkeninen kelecek daan bir Ramazan oña nasib olacaq yada yoq, bilgenler yoq?
Öyle ise, ey Allahın qulları, şimdi Allah rizası içün hayır ameller yapacağımızğa, Yüce Allah sevgeni kibi davranacağımızğa, günahlarnı qaldırıp Ramazandan son olarğa qaytmaycağımızğa qattı niyetler yedelemek kerekmiz. Orazañıznı, bozacaq ve zarar ketirecek şeylerden qorçalañız.
Ey Allahın qulları, bu ayda boş laflarnı, lafazanlıqnı qaldırıñız, çünki olar kalbni ölmesine sebep olur. Tersine, öz özüñizni Quran oqumaqnen, zikirnen (Allahnı añmaqnen), duanen, istiğfarnen meşğul etiniz. Çünki bu fırsattır! Bu zamanda camilerde daan ziyade olmağa tırışıñ, bol-bol Allah rizası içün sadaqalar beriñiz , çünki Peyğamberimiz ﷺ insanlarnıñ en cömerti edi, amma Ramazan ayında o daan ziyade cömert edi.
Keliñiz Allahnıñ elçisini ﷺ örnek olaraq alayıq. O ﷺ öz sahabelerini Ramazan ayı kelişinen quvandıra edi ve olarnı bu aynıñ kün ve gecelerinen qullanmağa teklif ete edi. Peyğamberimiz ﷺ dey edi:
إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ
«Ramazan başlanğanınen, rahmet qapuları açıla, Cehennem qapuları ise qapala, şeytanlar zıncırğa bağlanalar, Cennet qapuları açıla».
al-Buhari (1800), Müslim (1079).
Peyğamberimiz ﷺ öz sahabelerine nasiat bere edi:
أَتَاكُمْ رَمَضَانُ شَهْرٌ مُبَارَكٌ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكُمْ صِيَامَهُ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَحِيمِ وَتُغَلُّ فِيهِ مَرَدَةُ الشَّيَاطِينِ لِلَّهِ فِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ مَنْ حُرِمَ خَيْرَهَا فَقَدْ حُرِمَ
«Sizge mubarek Ramazan ayı keldi! Yüce Allah onı oraza ile keçirmege emir etti. Bu ayda kök qapuları açıla ve Cehennem ateşiniñ qapuları qapala, ve boysunmağan şeytanlarğa bu ayda buğavlar kiydirile. Bu ayda biñ geceden daan hayırlı bir gece bar. Kim onıñ hayırından mahrum qalsa, o mahrum qalğanlardandır».
Ahmad (2/230), an-Nasai, (4/129), al-Bayhaki «Şuab al-İman», (3600).
İbn Racab (Allah ondan razı olsun) dedi:
«Musulmanlar biri birini Ramazan başlağanınen tebriklemege ve hayırlamağa izin berilgenine bu hadis delildir».
Mu’min Ramazan ayına nasıl quvanmaycaq, o Cennet qapuları açılacağını ve tersine Cehennem qapuları qapalacağını bile; Yüce Allah şeytanlarnı buğavlarnen baylay?
Aqıllı insan buña quvana.
Kenede Peyğamberimiz ﷺ dedi:
إِذَا كَانَ أَوَّلُ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ صُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ، وَمَرَدَةُ الجِنِّ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، فَلَمْ يُفْتَحْ مِنْهَا بَابٌ، وَفُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ، فَلَمْ يُغْلَقْ مِنْهَا بَابٌ، وَيُنَادِي مُنَادٍ: يَا بَاغِيَ الخَيْرِ أَقْبِلْ، وَيَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ، وَلِلَّهِ عُتَقَاءُ مِنَ النَّارِ، وَذَلكَ كُلُّ لَيْلَةٍ
«Ramazannıñ birinci gecesi kelgeninen şeytanlar ve boysunmağan cinler buğavlarğa bağlana. Ateş qapuları qapala, ve birisi açılmay. Ve tersine, Cennetniñ bütün qapuları açıla ve birisi qapalmay. Ve dellâl davet ete ve dey: “Ey hayır yapmağa istegenler – ögge tırışıñ! Ey yaramay yapmağa istegenler – öz niyetleriñizni red etiniz!” Ramazanda Yüce Allahnıñ Cehennem ateşinden azat etecek kimseleri bar».
at-Tirmizi, (682), an-Nasai, (4/126); İbn Macah, (1642); İbn Huzayma, (1776); İbn Hibban, (3435).(sahih)
Alhamduli-Llâh! Türmede oturıp afu etilecegine haber kelgen insan – onıñ quvançı nasıl! Bu ay devamında Cehennem ateşinden qurtulış bergen Allah büyüktir. Bu er gecede! Nasıl aşıqmamalı? Bu fırsatnen nasıl qullanmamalı?
Hadiste rivayet etile:
من صَام رمضان إيِمَانًا واحْتِسَابًا، غُفِر له ما تَقدَّم من ذَنْبِه
«Kim de kim, Yüce Allahnıñ mukâfatına inanıp (birinci şart) ümüt etip (ekinci şart) Ramazanda oraza tutsa, onıñ bütün keçmiş günahları afu etilecek».
al-Buhari, (37, 38, 1901); Müslim, (759 i 760).
Allah Büyüktir!
Eger insan büyük günahlar yaptı ise, o ayrıca Allaha tövbe yapmaq kerek. Budır Yüce Allahtan rahmet ve hediye!
﴾قُلۡ بِفَضۡلِ ٱللَّهِ وَبِرَحۡمَتِهِۦ فَبِذَ ٰلِكَ فَلۡیَفۡرَحُوا۟ هُوَ خَیۡرࣱ مِّمَّا یَجۡمَعُونَ﴿
«De ki: Ancaq, Allahnıñ lütfi ve rahmetinen, işte, bularnen sevinsinler. Bu, olarnıñ (dünya malı olaraq) toplağanlarından daa hayırlıdır».
(«Yunus», 10:58)
Ey Allahın qulları! Selefler biri birini Ramazan ayı kelişinen quvandıra ediler. Rivayet etile, olar Ramazan kelmesinden altı ay evel Yüce Allaha o Ramazanğa yaşap yetmege dua ete ediler. Ramazandan son ise altı ay devamında Yüce Allah olarnıñ Ramazanını qabul etmesine dua ete ediler.
Yahya ibn abi Kasir dey, seleflerniñ duası mahsus dua edi. Olar Yüce Allaha böyle sözler ile muracat ete ediler:
اللَّهُمَّ سَلِّمْنِي إلى رَمَضَان، وَسَلِّمْ لِي رَمَضَان، وَتَسَلَّمْهُ مِنِّي مُتَقَبَّلًا
«Allahumma sallimni ilâ Ramadan, ua sallim li Ramadan, ua tasallâmhu minni mutaqabbalâ»
«Allahım! Meni Ramazanğa yetkiz, ve onı doğru keçirmege maña imkân ber, ve onı menden qabul et».
Taravih namazını qaldırmañız, onı red etmeñiz – bu Allahtan bir fırsattır! Oña emiyet beriñiz, çünki bu ögüñizde töşelgen hayırdır. Peyğamberimiz ﷺ dedi:
الصَّلَاةُ خَيْرُ مَوْضُوعٍ، فَمَنْ شَاءَ اسْتَقَلَّ، وَمَنْ شَاءَ اسْتَكْثَرَ
«Bu namaz – töşelgen hayırdır. Çoq alıp olğan kimse, alsın».
Ahmad, at-Tabarani. (sahih)
Biliñiz, ey Allahın qulları, insannıñ oraza tutacaq niyeti sabah (fecr) namazına qadar olmaq kerek, bu vaqıt kelgenine qadar olmaq kerek. Eger insan sabah namazından son, tan doğğandan son oraza tutmağa niyetlendi ise, bu künki orazası boşuna olacaq. Peyğamberimiz ﷺ bu aqqında dedi:
من لم يجمع الصيام قبل الفجر، فلا صيام له
«Eger insan sabah namazına qadar orazağa niyetlenmedi ise, onıñ orazası yoqtır».
Abu Daud, İbn Macah, at-Tirmizi, an-Nasai. (sahih)
Amma bu bizge, bazı insanlar kibi, niyetimizni tilnen aytmaq kerek demey. Olar tilnen deyler: «Men bugünki orazanı tutmağa niyetlenem». Yoq! Niyetniñ yeri yürektedir. Tilnen aytmağa kerek degil.
Ondan ğayrı, er birimizniñ artımızda tabi olğanlarımız bar – evlâdlarımız, apaylarımız, bu aynı nasıl keçirecek cevapkâr olacaq insanlarıñız. Onıñ içün yaşı yetmegen evlâdlarıñız bar ise, olarnı, zarar etmeycek şekilde orazağa alıştırıñız. Eger boyu yetken evlâdlarıñız bar ise, olarğa orazanı emir etiniz, çünki Peyğamberimizni ﷺ Sunnetinde böyle emir etilgen.
Biz Yüce Allaha yalvaramız, bizlerni bu Ramazan ayına yaşap yetmege ve bu aynı en güzel şekilde keçirmege, özümizni Yüce Allaha en güzel taraftan körsetmege nasib etsin.
Тазе тефсирлер